Pompa ciepła gruntowa czy powietrzna? Żeby wybrać, trzeba wiedzieć, jak działa. Pompa ciepła nie wytwarza ciepła ze spalania, tylko przenosi je z otoczenia do instalacji w domu. W Koninie ta różnica jest dobrze widoczna. Przez dekady ciepło dla miasta dawały elektrownie na węgiel brunatny z okolicznych odkrywek [L1], a dziś sieć MPEC grzeje biomasą, odpadami i wodą geotermalną [L2]. Domowa pompa robi coś podobnego jak geotermia, tylko na małą skalę i z płytszego źródła. Poniżej wyjaśniamy, co z tego wynika przy doborze urządzenia dla domu w Koninie.
Pompa ciepła gruntowa czy powietrzna – skąd bierze ciepło
Czynnik chłodniczy odparowuje w wymienniku zewnętrznym nawet przy mrozie i odbiera wtedy ciepło z powietrza, gruntu albo wody. Sprężarka podnosi jego temperaturę, a w skraplaczu ciepło trafia do wody grzewczej. Prąd zasila głównie sprężarkę. Na jedną kWh prądu dostajesz kilka kWh ciepła, a ten stosunek to COP. Wartość sezonowa to SCOP [S13].
Dla porównania miejska geotermia: otwór GT-1 na Wyspie Pociejewo daje wodę o temperaturze 97,5°C z głębokości 2 660 m, a ciepłownia ma moc 8,1 MWt [L3]. Domowa pompa gruntowa korzysta z odwiertów zwykle 30–100 m [S23], gdzie grunt jest wielokrotnie chłodniejszy niż woda z GT-1. Dlatego potrzebuje sprężarki, a geotermia głęboka – tylko wymiennika.
Konińska zima w liczbach
Pompa powietrzna pracuje tym wydajniej, im cieplejsze jest powietrze. Dane klimatyczne dla Konina [L13]:
| Miesiąc | Średnia dobowa | Średnie minimum | Wilgotność |
|---|---|---|---|
| grudzień | −0,4°C | −2,8°C | 93% |
| styczeń | −2,7°C | −5,5°C | 93% |
| luty | −1,0°C | −4,3°C | 90% |
| marzec | 3,0°C | −1,5°C | 82% |
Wynika z tego, że większość sezonu grzewczego pompa przepracuje przy temperaturze od kilku stopni poniżej zera do kilku powyżej. Przy wilgotności ok. 90% parownik szybko się szroni, więc odszranianie jest częste. Warto zapytać instalatora, jak dany model sobie z tym radzi, i zostawić pod jednostką miejsce na odpływ skroplin.
W porównaniu z Warszawą w Koninie jest zimą średnio o 1,3°C cieplej [L13]. Na liście 363 miast średnie minimum stycznia w Koninie (−5,5°C) jest podobne jak w Gnieźnie i Kaliszu [L14].
Temperatura obliczeniowa i dobór mocy
Moc pompy liczy się na projektowe obciążenie cieplne budynku według PN-EN 12831, przy temperaturze zewnętrznej przypisanej strefie klimatycznej. Strefy mają wartości od −16°C do −24°C [L14]. Strefę dla działki odczytuje się z mapy w normie, bo granice stref nie pokrywają się z granicami gmin [L14]. Dla orientacji: MPEC Konin projektuje swoją sieć na parametry 130/71°C przy temperaturze zewnętrznej −18°C [L2]. To parametr sieci miejskiej, a nie zalecenie dla domu, ale pokazuje skalę mrozu, na którą liczy się instalacje w mieście.
Dlaczego nie dobierać mocy „z metrażu”? W Koninie dom tej samej wielkości może potrzebować bardzo różnej ilości ciepła. Plan gospodarki niskoemisyjnej podaje dla domów jednorodzinnych od 100 kWh/m² rocznie (budowane w latach 1997–2013) do 188 kWh/m² (sprzed 1966 r., bez termomodernizacji) [L15]. Różnica jest prawie dwukrotna, a to dwukrotnie inna moc i cena.
Instalacja w domu: grzejniki czy podłogówka
Pompa pracuje najlepiej przy niskiej temperaturze zasilania. Do Czystego Powietrza kwalifikuje się pompa o klasie co najmniej A++ przy 55°C [S4]. W domu z lat 70. z małymi grzejnikami żeliwnymi często trzeba wymienić część grzejników albo docieplić dom, żeby 55°C wystarczyło w najzimniejsze dni. Nowy dom można od razu zaprojektować pod niską temperaturę. W jednym z publicznych zapytań z Konina właściciel parterowego domu 91 m² z podłogówką i ociepleniem 20 cm szukał pompy ok. 5 kW [L16].
Zasilanie i taryfa
Pompa z grzałką rezerwową potrzebuje odpowiedniej mocy przyłączeniowej, a przy większych urządzeniach – trzech faz. W Koninie sprawy przyłącza prowadzi Energa-Operator, Oddział Kalisz [S31]. W mieście ponad 90% odbiorców ma już liczniki zdalnego odczytu [L3]. Pompa z buforem i sterowaniem czasowym może więc wykorzystać tańsze godziny G12: 13–15 i 22–6 [S31].
Gruntowa w rejonie kopalń
Konin i okolice to Konińskie Zagłębie Węgla Brunatnego, z odkrywkami eksploatowanymi od 1958 r. [L1]. Dla pompy gruntowej ważne jest, czy działka leży na terenie górniczym, bo wtedy prace trzeba uzgodnić z zakładem górniczym [S23]. Odwierty głębsze niż 30 m wymagają projektu robót geologicznych [S23]. W mieście organem jest Prezydent Miasta wykonujący zadania starosty, a w gminach powiatu – Starosta Koniński [L20][L19].
Hałas i ustawienie jednostki
W zabudowie jednorodzinnej obowiązują limity hałasu 50 dB w dzień i 40 dB w nocy [S20]. Na osiedlach z ciasną zabudową w Koninie ustaw jednostkę z dala od okien sypialni sąsiada i nie w narożniku między ścianami, który odbija dźwięk.
Szczegóły kosztów są w cenniku, a dotacje – na stronie dofinansowania.
Koszty obu wariantów zestawiamy w cenniku, a gminy, z których przyjmujemy zapytania, na stronie obszaru działania.
Źródła (dostęp: 22.10.2026)
- [L1] Wikipedia – Konin: https://pl.wikipedia.org/wiki/Konin
- [L2] MPEC Konin – Charakterystyka systemu ciepłowniczego: https://mpec.konin.pl/system-cieplowniczy/charakterystyka-systemu/
- [L3] Urząd Miejski w Koninie – Raport z realizacji założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe (10.03.2026, za 2025 r.): https://www.konin.pl/files/dokumenty_na_strone_2026/Raport%20realizacja%20APZPZCEP.pdf
- [L13] Strefyklimatyczne.pl – Klimat Konin: https://strefyklimatyczne.pl/klimat/polska/konin
- [L14] Strefyklimatyczne.pl – Strefy klimatyczne Polski (PN-EN 12831): https://strefyklimatyczne.pl/strefy-klimatyczne-polski
- [L15] Miasto Konin – Projekt aktualizacji Planu Gospodarki Niskoemisyjnej 2021–2024 (24.05.2021, rok bazowy 2013): https://www.konin.pl/files/dokumenty_na_strone_2021/2021.05.24_projekt_aktualizacji_pgn_2021_2024.pdf
- [L16] Oferteo – Pompy ciepła Konin (stan 22.10.2026): https://www.oferteo.pl/pompy-ciepla/konin
- [L19] Wikipedia – Powiat koniński: https://pl.wikipedia.org/wiki/Powiat_koni%C5%84ski
- [L20] ISAP – Ustawa o samorządzie powiatowym (art. 92): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19980910578
- [S4] Załącznik nr 2 do Programu Priorytetowego „Czyste Powietrze” – Koszty kwalifikowane i maks. poziom dofinansowania (lipiec 2026; kopia dokumentu NFOŚiGW na serwerze CMS samorządu): https://cms-v2-files.idcom-jst.pl/sites/104/cms/szablony/14358/pliki/i-2_zalaczniki-nr-2-do-programu-priorytetowego-czyste-powietrze_lipiec-2026.pdf
- [S13] OZE-Poradnik – Pompa ciepła powietrzna: cena 2026 z montażem, dotacją i rachunkiem: https://oze-poradnik.pl/pompa-ciepla-powietrzna-cena-2026
- [S20] Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (t.j. Dz.U. 2014 poz. 112): https://eli.gov.pl/api/acts/DU/2014/112/text.html
- [S23] Krajowy Punkt Kontaktowy ds. OZE – Gruntowa pompa ciepła: odwiert od 30 do 100 m: https://www.gov.pl/web/kontaktoze/odwiert-od-30-do-100-m
- [S31] Taryfa Energa-Operator S.A. na 2026 r. (zatwierdzona decyzją Prezesa URE 17.12.2025; plik podlinkowany na energa-operator.pl/aktualnosci/862929): https://cdn-netpr.pl/file/attachment/2933047/8/20251217_taryfa_2026.pdf